Malatya SMMMO(Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirler Odası) eski başkanı ve TÜRMOB Disiplin Kurulu Üyesi Mustafa Bahadır Altaş, Malatya'da yok pahasına elden çıkarılan Sümerbank, Tekel ve Şeker Fabrikaları ile ilgili olarak "Gidenin Üçü Güzel" başlıklı bir yazı yazdı.
25.12.2011 11:25:54
Altaş'ın, Bakış Gazetesi'nde yayınlanan yazısı şöyle:
"GİDENİN ÜÇÜ GÜZEL (Sümer- Şeker- Tekel)
Gidenin üçü güzel Ardında saçı güzel Saçı başını yesin Yolda yürüşü güzel
diye başlayıp devam eden Malatya’lı Bedri Karahan’nın türküsünü hepimiz biliriz.
Malatya Mensucat Fabrikası Sümerbank, Tekel Sigara fabrikası ve Şeker
fabrikası bunlar Malatya’nın ekonomisine büyük katkı sağlayan cumhuriyet
döneminin önemli yatırımları idi. bu fabrikalarda mevsimlik dönemler
hariç daimi olarak en az beş bin kişi istihdam edilmekteydi. Rahmetli
Bedri Karahan’ın türküsünde söylediği gibi Malatya için ne de
güzellerdi. Fırat’ın incisi Malatya ovasında sıra ile inci bir gerdanlık
gibi dizilmişlerdi.
Şimdi yok olan bu üç güzel için basında yer alan üç farklı değerlendirmeyi sizlerle paylaşmak istedim.
Malatya Sümerbank; 1939 yılında kurulan, 2004 yılında özelleştirilen,
tasarımı Almanlar tarafından, inşaat süreci Alman-Türk işbirliği içinde
geliştirilen, iplik ve dokuma üretimini temel alan Malatya Sümerbank
Yerleşkesi, diğer Sümerbank Yerleşkeleri gibi üretim, sosyalleşme,
ikamet ve rekreasyon mekânlarını bir arada barındıran çok katmanlı,
kompleks bir yerleşke’dir. Diğer Sümerbank Yerleşkeleri’ne benzer
biçimde iki parçalı arazi yerleşim düzenini benimseyen Malatya
Yerleşkesi, Cumhuriyet modernleşmesi’ne ve mimarlığı’na özgü temel
yaklaşımları etkin biçimde yansıtır. Bu anlamda seküler mekânsallık,
Batılı (Alman) izler, akılcı, rasyonel, akışkan ve homojen mimari dil,
sanayi merkezli mekânsal örgütlenme, işçi ve memurlara yönelik sosyal
mekânların ve düşük kiralı lojmanların varlığı, devlet merkezli mülkiyet
ve yapılanma temel modernleşme yaklaşımlarının tipik uzantıları
olmaktadır.(Yrd. Doç. Dr. Özlem Arıtan tarafından 26–27 Aralık 2008
tarihinde Uludağ Üniversitesi'nde gerçekleşen “Türkiye Mimarlığında
Modernizmin Yerel Açılımları” konulu etkinlikler dizisinin dördüncüsünde
sunulmuştur)
Malatya Tekel Tütün ve Sigara Fabrikası: 1925’te Tütün Atölyesi olarak
kuruldu, 1939’da Sigara Fabrikası oldu, Haziran 08’de satıldı, Ekim
08’de kapatıldı Önce fabrikanın duvarındaki büyük saat yerinden söküldü.
Ardından kepçeler, cumhuriyet tarihinin tanığı TEKEL Fabrikasını
yıkmaya başladı.
Malatya Şeker fabrikası; satan Malatyalı Alan Elazığlı-Şeker
fabrikalarının özelleştirme ihalelerinde İhale komisyonu başkanlığını
AKP Malatya Eski Milletvekili Fuat Ölmeztoprak'ın kardeşi olan
Özelleştirme İdaresi Başkan Yardımcısı Sami Ölmeztoprak yaptı.
Aralarında Malatya Şeker Fabrikası'nın da bulunduğu B Grubu Şeker
Fabrikaları için en yüksek teklifi veren Kolin-Limak OGG’nin büyük
ortağı Kolin Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Celal Koloğlu'nun ise Elazığlı
olduğu öğrenildi.
85 yıllık bir dönemde her birimizin geçmişinde acı tatlı anıları ile
farklı bir yeri olan bu tesisiler ile ilgili bir Malatyalı olarak
sıtmapınarından, karakavaktan geçerken yâda birbirimizle
sohbetlerimizde, bir olayı anlattığımızda yâda bir yeri tarif
ettiğimizde, Tekelin karşısı veya Sümerbankı geçtikten sonra yâda Şeker
fabrikasına gelmeden diye bizler bir süre daha hep böyle konuşmaya devam
edeceğiz. Kayıtlarda ismi Abdullah Gül parkı olarak yer aldığı halde
bizim Sümerpark diye isimlendirdiğimiz ve böyle ifade etmekten
hoşlandığımız bu park için aradan yıllar geçse de Ahmet Muhip Dıranas’ın
Fahriye abla şiirinde olduğu gibi,
…
Bırak geçmiş günleri gönlüm hatırlasın Hatırada kalan şeyler değişmez zamanda Ne vefalı komşumuzdun sen Fahriye abla (Sümer-Şeker-Tekel) demekten başka şimdi ne geliyor elimizden."
